Ndërkohë që deri më tani nuk ka pasur ndërprerje të mëdha në furnizimin global me naftë, sulmet ndaj Iranit, nga Izraeli dhe më pas nga SHBA-ja, i kanë tronditur investitorët, duke bërë që çmimet e ardhshme të naftës të rriten me rreth 10% që nga fillimi i armiqësive, mes frikës se Irani mund të hakmerret duke ndërprerë transportin detar në Ngushticën e Hormuzit.
Nga perspektiva e ekonomisë globale, ka pak vende me rëndësi strategjike. Rruga ujore, e vendosur midis Gjirit Persik dhe Gjirit të Omanit, është vetëm 21 milje e gjerë në pikën e saj më të ngushtë. Është e vetmja mënyrë për të transportuar naftë bruto nga Gjiri Persik i pasur me naftë në pjesën tjetër të botës. Irani kontrollon anën e saj veriore.
Rreth 20 milionë fuçi naftë, rreth një e pesta e prodhimit global ditor, rrjedhin nëpër ngushticë çdo ditë, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), e cila e quajti kanalin një “pikë kritike të transportit të naftës”.
Të dielën në mbrëmje, pas sulmeve ajrore amerikane në tre nga objektet bërthamore të Iranit, çmimi i naftës së papërpunuar Brent u rrit duke shkuar mbi 80 dollarë për fuçi, sipas të dhënave të Refinitiv, hera e parë që kjo ndodh që nga janari. Përpara konfliktit, çmimet luhateshin midis 60 dhe 75 dollarëve për fuçi që nga gushti i vitit 2024.
Një ndërprerje e mundshme e rrugës detare të kontrolluar nga Irani do të shkaktonte një rritje të çmimeve të naftës drejt 100 dollarëve për fuçi.
Një këshilltar i udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, ka bërë thirrje tashmë për mbylljen e Ngushticës.
“Pas sulmit të Amerikës ndaj centralit bërthamor Fordow, tani është radha jonë”, paralajmëroi Hossein Shariatmadari.
Kur bëhet fjalë për transportimin e naftës, Ngushtica është në fakt shumë më e ngushtë se gjerësia e saj zyrtare prej 21 miljesh. Korsitë e lundrueshme të transportit detar janë vetëm rreth dy milje të gjera në secilin drejtim, duke kërkuar që anijet të kalojnë nëpër ujërat territoriale iraniane dhe omaniane.
Por Vandana Hari, themeluese dhe drejtore ekzekutive e Vanda Insights, e cila monitoron tregjet e energjisë, e sheh bllokimin e Ngushticës nga Irani si një “rrezik të largët”.
“Irani ka shumë për të humbur dhe shumë pak, nëse ka ndonjë gjë, për të fituar duke u përpjekur të mbyllë Ngushticën”, tha Hari.
“Irani nuk mund të përballojë t’i shndërrojë fqinjët e tij prodhues të naftës, të cilët kanë qenë neutralë ose edhe simpatikë ndaj Republikës Islamike ndërsa ajo përballej me sulmet izraelite dhe amerikane, në armiq, aq më tepër që të shkaktojë zemërimin e tregut të tij kryesor të naftës bruto, Kinës.”
Një mbyllje e Ngushticës do të ishte veçanërisht e dëmshme për Kinën dhe ekonomitë e tjera aziatike të cilat mbështeten në naftën bruto dhe gazin natyror të transportuar përmes rrugës ujore.
Kina, blerësi më i madh i naftës iraniane, u furnizua me 5.4 milionë fuçi në ditë përmes Ngushticës së Hormuzit në tremujorin e parë të këtij viti, ndërsa India dhe Koreja e Jugut importuan përkatësisht 2.1 milionë dhe 1.7 milionë fuçi në ditë, sipas vlerësimeve të EIA-s. SHBA-ja dhe Evropa importuan përkatësisht vetëm 400,000 dhe 500,000 fuçi në ditë, në të njëjtën periudhë, sipas EIA-s.
Në një konferencë për shtyp të Ministrisë së Jashtme të hënën, Kina theksoi rëndësinë e Gjirit Persik dhe ujërave përreth tij për tregtinë ndërkombëtare, duke thënë se ruajtja e sigurisë dhe stabilitetit në rajon i shërben interesave të përbashkëta të bashkësisë ndërkombëtare.
“Kina i bën thirrje bashkësisë ndërkombëtare të shtojë përpjekjet për të nxitur qetësimin e konfliktit dhe për të parandaluar që trazirat rajonale të ushtrojnë një ndikim më të madh në zhvillimin ekonomik global”, tha zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Guo Jiakun./vizionplus.tv
