Alkooli është pjesë e jetës së përditshme për miliona njerëz. Një gotë verë në darkë, një birrë me miqtë apo një pije në një festë shpesh konsiderohen pjesë normale e shoqërisë.
Por pas konsumimit të alkoolit ndodhin një sërë procesesh biologjike që mund të dëmtojnë qelizat dhe ADN-në. Shkencëtarët kanë identifikuar të paktën pesë mënyra kryesore përmes të cilave alkooli mund të kontribuojë në zhvillimin e kancerit.
Alkooli dëmton ADN-në
Përbërësi kryesor i pijeve alkoolike është etanoli. Kur konsumojmë alkool, organizmi fillon ta shpërbëjë atë. Gjatë këtij procesi krijohet një substancë tjetër, acetaldehidi. Ky përbërës është veçanërisht problematik sepse mund të dëmtojë drejtpërdrejt ADN-në dhe të pengojë proceset që qelizat përdorin për riparimin e saj.
ADN-ja përmban udhëzimet që përcaktojnë se si duhet të funksionojnë dhe të shumohen qelizat. Kur ajo dëmtohet dhe dëmi nuk riparohet siç duhet, mund të krijohen mutacione që favorizojnë zhvillimin e tumoreve.
Qelizat e gojës, fytit dhe ezofagut janë ndër ato që ekspozohen drejtpërdrejt ndaj alkoolit dhe produkteve të tij të shpërbërjes.
Ndikimi te gjenet
Alkooli mund të ndikojë edhe në një proces të quajtur metilim i ADN-së. Ky proces ndihmon organizmin të kontrollojë se cilat gjene duhet të jenë aktive dhe cilat duhet të qëndrojnë të çaktivizuara. Mes gjeneve që mund të ndikohen janë edhe ato që ndihmojnë në frenimin e rritjes së pakontrolluar të qelizave. Nëse mekanizmat që duhet të pengojnë zhvillimin e tumoreve çrregullohen, qelizat mund të fillojnë të shumohen në mënyrë jonormale.
Krijohen molekula që dëmtojnë qelizat
Një tjetër mekanizëm lidhet me molekulat e quajtura specie reaktive të oksigjenit. Ato krijohen natyrshëm gjatë proceseve metabolike, por kur grumbullohen në sasi të mëdha mund të shkaktojnë stres oksidativ. Ky proces mund të dëmtojë ADN-në dhe strukturat e tjera të qelizave.
Konsumimi i madh i alkoolit mund të rrisë aktivitetin e një enzime të quajtur CYP2E1, e cila lidhet me prodhimin e këtyre molekulave dëmtuese.
Në mëlçi, dëmtimi dhe inflamacioni i përsëritur mund të çojnë në krijimin e cikatriceve, të njohura si cirrozë. Cirroza, nga ana tjetër, rrit rrezikun për zhvillimin e kancerit të mëlçisë.
Alkooli ndikon edhe te hormonet
Një tjetër mekanizëm lidhet me estrogjenin. Konsumimi i alkoolit mund të rrisë nivelin e estrogjenit në gjak. Ky hormon mund të ndikojë në rritjen e disa qelizave të kancerit të gjirit që kanë receptorë për estrogjenin.
Për këtë arsye, lidhja mes konsumimit të alkoolit dhe kancerit të gjirit është një nga shqetësimet më të studiuara. Alkooli mund të ndihmojë edhe substanca të tjera të depërtojnë në inde
Ekziston edhe një mekanizëm më pak i njohur.
Alkooli mund të veprojë si një lloj tretësi për disa substanca kancerogjene, përfshirë ato që gjenden në tymin e duhanit.
Kjo mund ta bëjë më të lehtë depërtimin e këtyre substancave në indet e gojës dhe fytit, ku mund të shkaktojnë dëmtime të ADN-së.
Kjo është një nga arsyet pse kombinimi i alkoolit dhe duhanit është veçanërisht problematik për rrezikun e disa llojeve të kancerit.
Po kanceri i zorrës së trashë?
Lidhja mes alkoolit dhe kancerit të zorrës së trashë dhe rektumit është më komplekse. Një nga mekanizmat e mundshëm lidhet me folatin, një lëndë ushqyese që luan rol të rëndësishëm në prodhimin e qelizave të gjakut dhe në funksionimin normal të ADN-së.
Konsumimi i tepërt i alkoolit mund të ulë nivelet e folatit në organizëm, gjë që mund të ndikojë në dëmtimin e ADN-së dhe, në mënyrë indirekte, në zhvillimin e kancerit.
A ka rëndësi lloji i alkoolit?
Sipas të dhënave shkencore, rreziku nuk lidhet vetëm me një lloj pijeje. Birra, vera dhe pijet e forta përmbajnë të gjitha etanol. Prandaj, lidhja mes alkoolit dhe rrezikut të kancerit është vërejtur për lloje të ndryshme pijesh alkoolike.
Në përgjithësi, sa më shumë alkool të konsumohet dhe sa më gjatë të vazhdojë konsumimi gjatë jetës, aq më i lartë bëhet rreziku.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo person që konsumon alkool do të zhvillojë kancer. Rreziku individual ndikohet edhe nga faktorë të tjerë, si gjenetika, historia familjare, duhani, ushqyerja dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore.
