Presidenti Donald Trump vendosi tarifa gjithëpërfshirëse 25% për të gjithë çelikun dhe aluminin e importuar në Shtetet e Bashkuara të mërkurën, një lëvizje që kërcënon të rrisë çmimet në një gamë të gjerë mallrash të konsumit dhe industriale për amerikanët.
Bashkimi Evropian, i goditur për herë të parë nga tarifat më të larta amerikane që kur Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, u hakmor brenda pak orësh me kundërmasa ndaj eksporteve të mallrave amerikane, shkruan CNN.
Vendosja e tarifave të çelikut dhe aluminit përbën një bast të rrezikshëm: Megjithëse mund t’i japë një shtysë industrive amerikane të çelikut dhe aluminit, do të rrisë çmimet në një përbërës kyç për prodhuesit amerikanë, i cili mund t’u kalohet konsumatorëve. Kostot mund të tejkalojnë përfitimin.
Kjo është ajo që ndodhi në mandatin e parë të Trump. Megjithëse tarifat e metaleve në vitin 2018 zgjeruan prodhimin në SHBA në mënyrë modeste, ato rritën kostot për makinat, veglat dhe makineritë dhe zvogëluan prodhimin e këtyre industrive me më shumë se 3 miliardë dollarë në vitin 2021, zbuloi Komisioni Ndërkombëtar i Tregtisë në një analizë të vitit 2023.
Tarifat e Trump mund të kushtojnë 100,000 vende pune amerikane, duke përfshirë 20,000 nga industria e aluminit, paralajmëroi muajin e kaluar William Oplinger, CEO i Alcoa, një nga prodhuesit më të mëdhenj të aluminit në SHBA.
Përshkallëzimi i parë i tarifave të Trump 2.0 në mbarë botën
Para të mërkurës, Trump kishte miratuar vetëm tarifat që zbatoheshin për Kinën, Meksikën dhe Kanadanë. Në rastin e Meksikës dhe Kanadasë, bizneset mund të shmangin pagesën e tarifave deri më 2 Prill nëse janë në përputhje me USMCA.
BE-ja iu përgjigj të mërkurën tarifave “të pajustifikuara” duke zbuluar kundërmasa për eksportet e mallrave amerikane me vlerë deri në 26 miliardë euro (28 miliardë dollarë), duke përfshirë tarifat për anijet, dhe motoçikletat. Masat, të cilat do të hyjnë në fuqi në prill, janë “të shpejta dhe proporcionale”, tha BE në një deklaratë.
SHBA ishte destinacioni i dytë më i madh për eksportet e hekurit dhe çelikut të BE-së vitin e kaluar, sipas shifrave zyrtare të publikuara të mërkurën.
Tarifat prej 25% të çelikut të nisura në administratën e parë të Trump dhe të vazhduara nga ish-presidenti Joe Biden rezultuan në zhvendosjen e importuesve amerikanë në burime të tjera.
Kina është i vetmi vend, alumini dhe çeliku i të cilit do të tarifohen me tarifa më të larta se 25%. Kjo për shkak se një tarifë 20% e përgjithshme për importet kineze ishte tashmë në fuqi përpara të mërkurës, dhe tarifat prej 25% të çelikut dhe aluminit do të vendosen mbi të, duke e çuar normën totale të tarifave në 45% për çelikun dhe aluminin prej andej.
Amerika importon shumë pak çelik direkt nga Kina, deri tani prodhuesi më i madh në botë i çelikut.
Nga makinat tek pajisjet, çeliku dhe alumini janë të dhëna kritike
Ndërsa qëllimi i Trump është të dëmtojë ekonominë kanadeze duke vendosur tarifa më të larta për çelikun dhe aluminin mbi to, masa rrezikon të dëmtojë edhe ekonominë amerikane.
Në total, SHBA importoi 31.3 miliardë dollarë hekur dhe çelik dhe 27.4 miliardë dollarë alumin vitin e kaluar, sipas të dhënave nga Departamenti i Tregtisë i SHBA.
Kanadaja ishte burimi kryesor i hekurit, çelikut dhe aluminit të dërguar në SHBA vitin e kaluar, me SHBA-në që importoi prej andej 11.4 miliardë dollarë alumin dhe 7.6 miliardë dollarë hekur dhe çelik.
Alumini dhe çeliku përdoren në një listë të gjerë mallrash. Tarifat për të dy metalet mund të rrisin ndjeshëm çmimet për amerikanët.
Për shembull, makinat përmbajnë qindra, nëse jo mijëra, paund çeliku dhe alumini. Pra, ndërsa Trump tha se tarifat e tij “thelbësisht” më të larta të automjeteve do të “mbyllnin” industrinë e automjeteve në Kanada, ato kanë më shumë gjasa të rezultojnë të kundërta në prodhimin e automjeteve në SHBA, duke pasur parasysh se sa i ndërthurur është zinxhiri i furnizimit të makinave në Amerikën e Veriut.
Pajisjet, makineritë, infrastruktura, pajisjet mjekësore, kanaçet dhe linjat e energjisë janë të gjitha ndër produktet e shumta të përdorura që mbështeten gjithashtu në çelikun dhe aluminin.
Edhe përpara të mërkurës, perspektiva e tarifave më të larta për çelikun dhe aluminin çoi në rritje të mprehta të çmimeve të tregtuara në treg për metalet, tha Phil Gibbs, një analist në KeyBanc.
Çmimi i çelikut vendas është rritur më shumë se 30% në dy muajt e fundit, tha ai, ndërsa çmimi i brendshëm i aluminit është rritur rreth 15%.
Shumë klientë të mëdhenj industrialë mund të mbrohen nga këto rritje çmimesh në një afat të shkurtër për shkak të kontratave afatgjata që kanë lidhur, por nëse tarifat e çelikut dhe aluminit qëndrojnë në vend, ata mund të presin të paguajnë më shumë edhe nëse produktet që po blejnë vijnë nga fabrikat vendase.
Dhe tarifat ka të ngjarë të ndikojnë jo vetëm në produktet e papërpunuara që importohen, por edhe në koston e pjesëve të importuara të prodhuara nga metalet. Për shembull, çmimi i një parakolpi ose radiatori alumini i blerë nga një prodhues automjetesh nga një furnizues kanadez ose meksikan i pjesëve ka të ngjarë të rritet.
