Pas Ukrainës, ata do të përballen me sfidën e radhës me Rusinë e Vladimir Putinit. Bashkimi Evropian dhe NATO ndoshta po shohin në vendin e gabuar. Rreziku më imediat nuk janë më vendet balltike të Evropës Verilindore, por juglindja e Evropës, Ballkani.
Qysh prej luftrave të Post Jugosllavisë në vitin 1990, dy kanë qenë faktorët kryesorë të cilët kanë stabilizuar Ballkanin Perëndimor, pesë vendet e ish-Jugosllavisë të cilat nuk i janë bashkuar ende Bashkimit Evropian, plus Shqipërisë.
Është vetëm një perspektive, sado e largët, anëtarësimi në BE. Ajo ka inkurajuar reformat demokratike. Shpresa ka qenë se anëtarësimi në BE në fund të fundit do të çimentonte pajtimin ndërmjet popujve të Ballkanit, siç ndodhi me Francën dhe Gjermaninë dhe armiq të tjerë të Luftës së Dytë Botërore.
Forca tjetër e stabilitetit ishte mbështetja e Shteteve të Bashkuara dhe supozimi se SHBA dhe NATO do të ndërhynin nëse konflikti do të rishfaqej, siç ndodhi në Kosovë në vitin 1999.
Por, në mes të krizës së borxhit të Eurozonës, refugjatëve të Lindjes së Mesme, Brexit-it dhe rritjes së nacionalizmit populist, zgjerimit të BE-së etj., për momentin duket e vdekur.
Vizitat e liderëve të Evropës kohët e fundit në Beograd e Sarajevë treguan të kundërtën. Donald Trump, Presidenti i SHBA-së ndërkohë duket se ka interes minimal në skajet e Evropës.
Kjo po krijon një hapje se Rusia e trimëruar po shfrytëzon përpjekjen për të riformuar aleanca dhe kufinj të mundshëm për të nxitur përsëri kundër influencës së BE-së dhe Shteteve të Bashkuara. Moska po luan me lidhjet e saj kulturore me popullsinë ortodokse sllave.
Kudo ku ka turbulencë në Ballkan, dora e Rusisë nuk qëndron larg.
Provat tregojnë një përpjekje të dyshuar të grushtit të shtetit në tetor në Mal të Zi, fillimisht duke fajësuar nacionalistët serbë, i cili u mbështet nga shërbimet ruse të sigurisë për t’u përpjekur për të prishur pranimin e planifikuar të vendit në NATO.
Një tren i nisur nga Serbia drejt kufijve të ish-provincës së saj, Kosovës muajin e shkuar, me fjalët „Kosova është Serbi“ në 21 gjuhë, u bë në Rusi.
Moska dhe Bashkimi Evropian janë në një luftë frontale për situatën politike në Maqedoni.
Nikola Gruevski, njeriu i fuqishëm për një kohë të gjatë, njeriu pro Bashkimit Evropian, mund të anojë nga ana e Kremlinit. Rusia po mbështetet gjithashtu nga Presidenti nacionalist Milorad Dodik në Republikën Srpska në thirrjet për një referendum mbi pavarësinë e entitetit Serbo-boshnjak nga Bosnja Hercegovina. Mënyra më e mirë për të minuar propagandën e Moskës dhe mbështetësit e saj në Ballkanin Perëndimor, për BE-në dhe Shtetet e Bashkuara është të mbeten të angazhuar për të fituar zemrat dhe mendjet në rajon. Sido të jenë pikëpamjet e tij, emërimi nga Z. Trump i zyrtarëve të lartë dhe këshilltarëve, të cilë kuptojnë rëndësinë e një Evrope të paqtë, tregon se Bashkimi Evropian ka një shans për të mbajtur të angazhuar Uashingtonin.
Edhe me perspektivën në pritje të anëtarësimit të shteteve të Ballkanit, liderët e BE-së kanë dallime. Sa i përket shkëmbimeve tregtare, ndihmës dhe investimeve, Bashkimi Evropian tejkalon Rusinë. Për të gjitha lidhjet kulturore ruse, flukset migratore nga Ballkani janë thuajse tërësisht në pjesën tjetër të Evropës. Modeli i BE-së ruan bukurinë e tij.
Të përsëriten premtimet dhe të hidhen pak më shumë para nuk mjafton. Nevojitet më shumë angazhim nga BE-ja. Kjo përfshin monitorimin më nga afër të zhvillimeve dhe përpjekjeve për t’iu kundërvënë disinformimit rus dhe vizitave të vazhdueshme nga zyrtarë dhe liderë evropianë për të dhënë siguri, se ata ende vazhdojnë ta marrin seriozisht Ballkanin dhe problemet e tij. Kjo kërkon vullnetin politik të të gjithëve. Pa të, këndi më në telashe i Evropës, rrezikon të rrëshkasë prapa në të shkuarën e tij të errët, me pasoja të rrezikshme për pjesën tjetër të kontinentit.
Përshtati në shqip nga FT: Gerta Banushi
