Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, në një konferencë për shtyp në Bruksel, bëri thirrje për një rritje të shpenzimeve të mbrojtjes deri në 5% të PBB-së deri në vitin 2035, si pjesë e angazhimeve të marra nga Samiti i Hagës vitin e kaluar.
Ai theksoi se aleatët duhet të rrisin prodhimin industrial të mbrojtjes në të dy anët e Atlantikut dhe të forcojnë aftësitë e luftës, duke ndërtuar “një rrugë të besueshme” drejt arritjes së objektivave.
Në prag të Takimit të Ministrave të Jashtëm të NATO-s më 21-22 maj në Helsingborg të Suedisë, një çështje kyçe do të jetë përgatitja e axhendës së Samitit të Ankarasë më 7-8 korrik.
Sipas Rutte, fokusi kryesor do të jetë zbatimi i angazhimeve të mbrojtjes të ndërmarra nga aleatët evropianë dhe mbështetja e vazhdueshme për Ukrainën. Të enjten, ministrat e jashtëm do të takohen me homologun ukrainas, Andriy Sibiha, për të diskutuar mënyrat e sigurimit të një mbështetjeje të qëndrueshme dhe afatgjatë për Kievin.
“Pyetja nuk është më nëse duhet të bëjmë më shumë. Pyetja është se sa shpejt aleatët mund t’i shndërrojnë angazhimet në aftësi,” tha Rutte, duke nënvizuar se Evropa dhe Kanadaja po marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen konvencionale.
Ai shtoi se kjo pasqyrohet edhe në strukturën komanduese të NATO-s, ku Evropa do të udhëheqë tre Komandat e Forcave të Përbashkëta, ndërsa SHBA do të udhëheqin tre komandat përbërëse – duke kontribuar në një Aleancë më të fortë dhe më të qëndrueshme.
“Ne do të vazhdojmë ta shohim këtë transformim në një Evropë më të fortë, në një NATO më të fortë: NATO 3.0,” deklaroi ai.
I pyetur për vendimin e SHBA për të tërhequr rreth 5,000 trupa nga Gjermania, Rutte tha se kjo “nuk do të ketë ndikim” në planet mbrojtëse të NATO-s.
Ai e përshkroi si një proces gradual dhe të strukturuar, duke e cilësuar si “rrjedhë normale të ngjarjeve”. Sekretari i Përgjithshëm njoftoi gjithashtu se pritet një vendim mbi “Modelin e Forcës së NATO-s” – një sistem që parashikon aktivizimin e trupave nga 32 vendet anëtare brenda 180 ditësh në rast krize ose lufte.
Në lidhje me incidentet e avionëve pa pilot në Baltik, Rutte theksoi se NATO reagoi “me qetësi, vendosmëri dhe në mënyrë proporcionale”. Ai i cilësoi pretendimet e Moskës se Letonia lejon hapësirën e saj ajrore për sulme me dronë ukrainas kundër Rusisë si “krejtësisht qesharake”.
