Në Lushnjë është zhvilluar një tur përkujtimor në disa prej vendeve të lidhura me historinë e të përndjekurve politikë, duke rikthyer në vëmendje një prej kapitujve më të dhimbshëm të diktaturës komuniste.
Ish-të internuar dhe familjarë të tyre, të ardhur nga e gjithë Shqipëria, vizituan Savrën, Plugun, Gjazën, ish-burgun e grave në Kosovë të Madhe dhe vende të tjera që dikur shërbyen për internimin e kundërshtarëve të regjimit dhe familjeve të tyre.
Në aktivitet ishte i pranishëm edhe Presidenti Bajram Begaj. Fillimisht u vendosën kurora me lule në Memorialin Kombëtar të Internim-Dëbimeve, ndërsa më pas pjesëmarrësit vizituan ish-vendet e internimit.
Mbi 3 mijë persona u internuan në Lushnjë gjatë viteve 1950–1990. Sipas Gentiana Sulës, kryetare e Autoritetit të Dosjeve, internimi pa gjyq la pasoja te breza të tërë. Ajo ngriti edhe shqetësimin për fëmijët nën 15 vjeç të lindur apo rritur në internim, të cilët nuk përfitojnë statusin e të përndjekurit politik.
“Janë tema të paprekur internimet e viteve ’50. Autoriteti ka identifikuar të gjitha fshatrat që janë përdorur për kampe pune të detyruar. Fondi i banimit ka përgatitur një listë të gjithë të internuarve të zonës së Lushnjës, ku janë rreth 3 mijë persona. Pra, pas 24 vjetësh në demokraci, jeta ndryshoi, por jo për të gjithë. Ne kemi plot raste që na i sjellin vazhdimisht. Fëmijët nuk i përfitojnë dot për dënimet dhe këto të fundit, të themi, që kanë bërë, ngelen pa marrë atë që meritojnë nga shteti”, tha Gentiana Sula, kryetare e Autoritetit të Dosjeve.
Për familjarët, rikthimi në këto vende është një përballje me kujtimet e internimit dhe persekutimit.
“Padrejtësia është një shumë e madhe, ndaj fëmijëve që u rritën aty. Bënë aty ato shkolla që kishin mundësi, shkolla shtatëvjeçare. Por për shkak të traumave të marra nga ai dënim i padrejtë. Ne që ishim prindërit e tyre, që ishim të bijtë e tyre, u dënuam. U dënuam ne, por u dënuan dhe fëmijët tanë. Po ata, si më të vegjlit, si më të brishtët, si më të paformuar, ata u dëmtuan më shumë nga të gjithë”, u shpreh Vera Bektashi, ish-e përndjekur politike
Presidenti Bajram Begaj theksoi detyrimin për të mos harruar padrejtësitë e së shkuarës. Sipas tij, kujtesa nuk është hakmarrje, por dokumentim i së vërtetës
“Ideja e hakmarrjes dhe urrejtjes nuk mund të përsërisë dot gjykimin e diktaturës. Nuk ua lëmë fëmijëve fajin të pacenuar. Por kujtesa kërkon të vërtetën. Kërkon ta dokumentojmë atë, ta mësojmë atë dhe, patjetër, ta tregojmë atë”, deklaroi Bajram Begaj, President i Republikës
Turit i është dhënë edhe një dimension edukues, me synimin që vendet e vuajtjes të evidentohen dhe të ruhen. Në Lushnjë, historia e të përndjekurve politikë jeton ende në dëshmitë e familjeve dhe në vendet që mbajnë gjurmët e së shkuarës.
