Nëse ka manaferra, luleshtrydhe apo boronica në tryezë, fëmijët zakonisht i konsumojnë me kënaqësi. Këto fruta janë të pasura me antioksidantë, fibra dhe vitaminë C, duke i bërë një zgjedhje të shëndetshme për dietën e përditshme. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ato janë gjithashtu ndër produktet që përmbajnë më shumë mbetje pesticidesh.
Sipas raportit vjetor “Dirty Dozen 2026” të publikuar nga organizata amerikane Environmental Working Group (EWG), manaferrat, luleshtrydhet dhe boronicat renditen mes frutave dhe perimeve me nivelet më të larta të pesticideve në Shtetet e Bashkuara.
Në listën e vitit 2026 përfshihen gjithashtu qershitë, mollët, dardhat, rrushi, pjeshkët, nektarinat si dhe perimet me gjethe të gjelbra si lakra kale dhe spinaqi. Ndërkohë, mjedrat përbëjnë përjashtimin pozitiv, pasi nuk janë pjesë e listës dhe renditen shumë më afër grupit “Clean Fifteen”, ku përfshihen produktet me më pak pesticide.
Shqetësimet për shëndetin
Vlerësimet e EWG bazohen në analizat e kryera nga Departamenti Amerikan i Bujqësisë (USDA). Edhe pse shumica e niveleve të pesticideve rezultojnë brenda kufijve të lejuar nga Agjencia Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA), kritikët argumentojnë se këto kufij nuk marrin parasysh efektet afatgjata të ekspozimit të vazhdueshëm ndaj kombinimeve të ndryshme të pesticideve.
Akademia Amerikane e Pediatrisë paralajmëron se ekspozimi ndaj pesticideve gjatë shtatzënisë mund të rrisë rrezikun për defekte në lindje, peshë të ulët të foshnjës dhe humbje fetale. Ndërsa te fëmijët, ai është lidhur me probleme të vëmendjes, vështirësi në të nxënë dhe rritje të rrezikut për disa lloje kanceri.
Studime të tjera kanë lidhur pesticidet edhe me uljen e përqendrimit të spermës, sëmundje të zemrës, dëmtime gjenetike dhe çrregullime hormonale.
A mund të hiqen pesticidet me larje?
Ekspertët shpjegojnë se pesticidet që qëndrojnë në sipërfaqen e frutave mund të largohen pjesërisht me larje, ndërsa pesticidet sistemike, të cilat përthithen nga bima përmes rrënjëve dhe gjetheve, depërtojnë në indet e frutit dhe nuk mund të hiqen.
Për këtë arsye, zgjidhja më e sigurt mbetet blerja e produkteve organike, veçanërisht për frutat që figurojnë rregullisht në listën “Dirty Dozen”.
Sipas studimeve, personat që kalojnë në një dietë me më shumë produkte organike mund të reduktojnë nivelet e pesticideve në organizëm deri në 95% brenda pak ditësh.
Soda e bukës dhe uthulla ndihmojnë
Për ata që nuk kanë mundësi të blejnë produkte organike, ekspertët rekomandojnë zhytjen e frutave në një tretësirë me sodë buke ose uthull për disa minuta.
Një analizë e 47 studimeve ndërkombëtare tregoi se larja vetëm me ujë redukton mesatarisht rreth 30% të pesticideve në sipërfaqe, ndërsa përdorimi i sodës së bukës ose uthullës mund të largojë rreth 50%.
Rekomandohet përdorimi i një lugë çaji sodë buke për çdo dy gota ujë. Shumica e frutave dhe perimeve mund të lihen në tretësirë për 5 deri në 10 minuta, ndërsa manaferrat dhe frutat e tjera të buta vetëm për 1-2 minuta për të shmangur dëmtimin e tyre.
Pas njomjes, produktet duhet të shpëlahen mirë me ujë të ftohtë dhe të thahen menjëherë.
Manaferrat, boronicat dhe luleshtrydhet më problematiket
Të dhënat më të fundit të USDA tregojnë se mostrat e manaferrave përmbanin mesatarisht katër lloje pesticidesh, ndërsa në disa raste u zbuluan deri në 14 substanca të ndryshme.
Boronicat paraqesin një sfidë më të madhe, pasi disa nga pesticidet më të zakonshme të gjetura në to janë sistemike dhe nuk mund të eliminohen me larje.
Edhe luleshtrydhet rezultuan të kontaminuara me fungicide dhe pesticide të ndryshme, disa prej të cilave janë ndaluar në Bashkimin Evropian për shkak të shqetësimeve mbi ndikimin në riprodhim dhe zhvillim.
Nga ana tjetër, mjedrat konsiderohen një alternativë më e sigurt për familjet, pasi analizat tregojnë se ato kanë nivele dukshëm më të ulëta të mbetjeve të pesticideve.
Ekspertët theksojnë se konsumimi i frutave dhe perimeve mbetet thelbësor për shëndetin, por sugjerojnë që konsumatorët të tregojnë kujdes në përzgjedhjen dhe pastrimin e tyre, veçanërisht kur bëhet fjalë për produktet që njihen për nivele më të larta të pesticideve.
