Zhvillimi i bebit në vitin e parë, pediatrja Teuta Neli: Shenjat që prindërit nuk duhet të neglizhojnë
Nga ushqyerja me gji dhe gjumi i sigurt, te zhvillimi psikomotor dhe përdorimi i ekraneve, Dr. Teuta Neli ndan këshillat për prindërit e rinj në emisionin “Diagnozë” në Vizion Plus.
Viti i parë i jetës është një nga periudhat më të rëndësishme për rritjen dhe zhvillimin e fëmijës. Në këtë fazë, prindërit duhet të ndjekin me vëmendje ndryshimet në sjelljen, lëvizjet, ushqyerjen dhe reagimet e foshnjës, duke ditur se cilat shenja kërkojnë konsultë me pediatrin.
E ftuar në emisionin “Diagnozë”, me autore dhe moderatore Freskida Miloti në Vizion Plus, pediatrja Dr. Teuta Neli nga Klinika Virhov foli për kujdesin ndaj bebit që në lindje, rëndësinë e gjidhënies, gjumin e sigurt, zhvillimin psikomotor dhe ndikimin e përdorimit të tepërt të ekraneve.
“Zhvillimi i fëmijës fillon që në barkun e nënës”
Sipas pediatres, kujdesi për shëndetin e fëmijës nis që gjatë shtatzënisë. Kontrollet e rekomanduara nga mjeku, kujdesi për shëndetin e nënës dhe shmangia e duhanit, alkoolit dhe substancave narkotike janë pjesë e rëndësishme e kësaj periudhe.
“Zhvillimi i fëmijës nuk fillon në momentin që ai vjen në jetë, por që në barkun e nënës”, theksoi Dr. Neli.
Pas lindjes, vlerësimi i të porsalindurit përfshin gjendjen e përgjithshme, ushqyerjen, refleksin e thithjes dhe të gëlltitjes, si dhe reagimet e para. Kontrollet periodike ndihmojnë në ndjekjen e rritjes dhe identifikimin në kohë të problemeve të mundshme.
Cilat shenja nuk duhet të neglizhojnë prindërit?
Zhvillimi i fëmijëve nuk ndjek gjithmonë të njëjtin ritëm. Megjithatë, disa ndryshime kërkojnë vëmendje të veçantë dhe vlerësim nga mjeku.
Dr. Teuta Neli përmendi vështirësitë në thithje dhe gëlltitje, plogështinë e pazakontë, ngurtësimin e trupit dhe ndryshimet në ngjyrën e lëkurës si shenja që duhen vlerësuar.
Zverdhja e theksuar e lëkurës te i porsalinduri kërkon konsultë mjekësore. Ndërsa ngjyrosja blu e buzëve, vështirësitë në frymëmarrje apo pamundësia për t’u ushqyer kërkojnë ndihmë urgjente.
Një tjetër sinjal i rëndësishëm është humbja e aftësive që fëmija i kishte fituar më parë. Në këto raste, prindërit nuk duhet të presin që ndryshimet të kalojnë vetë, por duhet të kërkojnë vlerësim nga pediatri.
“Gjidhënia dhe ushqyerja plotësuese”
Gjidhënia ishte një nga temat kryesore të bisedës. Dr. Neli theksoi rëndësinë e ushqyerjes me gji dhe të mbështetjes së nënave gjatë muajve të parë të jetës së foshnjës.
Rekomandimet ndërkombëtare këshillojnë ushqyerjen ekskluzive me gji gjatë gjashtë muajve të parë, kur është e mundur, dhe fillimin e ushqimeve plotësuese rreth muajit të gjashtë, duke vazhduar gjidhënien.
Pediatrja nënvizoi se prindërit duhet të vëzhgojnë nëse foshnja ushqehet mirë dhe shton peshë sipas pritshmërive për moshën. Në rast vështirësish, këshillimi me pediatrin ndihmon në përcaktimin e mënyrës së duhur të ushqyerjes.
Pas muajit të gjashtë, ushqimet e reja duhet të futen gradualisht, me përzgjedhje të përshtatshme për moshën dhe me vëmendje ndaj çdo reagimi të pazakontë.
“Gjumi i bebit: Afër prindërve, por në shtrat të veçantë”
Ku duhet të flejë foshnja është një nga dilemat e shpeshta të prindërve të rinj.
Për një gjumë më të sigurt, rekomandohet që foshnja të flejë në shpinë, në një sipërfaqe të sheshtë dhe të fortë, në shtratin e vet, pa jastëkë, lodra apo batanije të lirshme. Gjatë të paktën gjashtë muajve të parë, këshillohet që shtrati i foshnjës të jetë në të njëjtën dhomë me prindërit, por jo në të njëjtin shtrat.
Këto masa ndihmojnë në uljen e rrezikut gjatë gjumit dhe u japin prindërve mundësinë të jenë pranë fëmijës pa cenuar sigurinë e tij.
Si ndikon përdorimi i ekraneve te fëmijët?
Telefonat, tabletat dhe televizori janë bërë pjesë e përditshmërisë së shumë familjeve. Megjithatë, përdorimi i tepërt mund të zëvendësojë kohën që fëmijët duhet të kalojnë duke luajtur, lëvizur dhe komunikuar me prindërit.
Dr. Teuta Neli shprehu shqetësimin për përdorimin e pajisjeve digjitale në moshë të hershme, veçanërisht kur ato përdoren gjatë ushqyerjes ose para gjumit.
Sipas udhëzimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, koha para ekranit nuk rekomandohet për foshnjat nën një vjeç dhe as për fëmijët njëvjeçarë. Për moshat dy deri në katër vjeç, koha sedentare para ekranit duhet të jetë jo më shumë se një orë në ditë, ku më pak është më mirë.
Prindërit këshillohen të krijojnë zakone të shëndetshme që në moshë të hershme dhe të favorizojnë lojën, komunikimin dhe aktivitetet e përshtatshme për zhvillimin e fëmijës.
“Stresi i nënës dhe rëndësia e mbështetjes familjare”
Kujdesi për një të porsalindur mund të shoqërohet me lodhje, ankth dhe pasiguri, veçanërisht për nënat që përjetojnë për herë të parë këtë përgjegjësi.
Dr. Teuta Neli u bëri thirrje nënave të reja të kujdesen edhe për mirëqenien e tyre emocionale dhe të mos hezitojnë të kërkojnë ndihmë nga partneri dhe familjarët.
Ajo theksoi se mbështetja dhe komunikimi brenda familjes janë të rëndësishme në këtë periudhë, ndërsa vështirësitë emocionale që vazhdojnë ose pengojnë përditshmërinë duhen diskutuar me profesionistët përkatës.
“Mesazhi i pediatres për prindërit”
Në përfundim të bisedës, Dr. Teuta Neli theksoi rëndësinë e dashurisë, pranisë dhe komunikimit të vazhdueshëm me fëmijën, si dhe të ndjekjes së zhvillimit përmes kontrolleve periodike.
Prindërit duhet të shmangin krahasimet e vazhdueshme me fëmijët e tjerë dhe të kërkojnë këshillën e pediatrit kur kanë shqetësime për rritjen, ushqyerjen apo sjelljen e bebit.
Mesazhi i saj ishte i qartë: kujdesi për fëmijën nis që para lindjes dhe vazhdon çdo ditë, përmes vëmendjes, komunikimit, kontrolleve mjekësore dhe krijimit të një mjedisi të sigurt për rritjen e tij.
Emisioni “Diagnozë”, me autore dhe moderatore Freskida Miloti, transmetohet çdo të shtunë në orën 14:00 në Vizion Plus, me tema shëndetësore, këshilla nga specialistët, histori pacientësh dhe pjesëmarrje e personazheve publike.
