Kur dronët rusë depërtuan në hapësirën ajrore polake, u aktivizuan alarme, edhe te aleatët e NATO-s, të cilët erdhën në ndihmë të tyre. Çfarë masash ka marrë Aleanca për t’u përgatitur për sulmet ruse?
Gjashtë vende të NATO-s kufizohen me Rusinë. Ato raportojnë shqetësime pothuajse çdo ditë: sinjale GPS që dështojnë, avionë që fluturojnë në territorin e NATO-s, dronë që mbledhin inteligjencë.
Kur shihet një objekt i tillë fluturues, aktivizohet një alarm. Pilotët e avionëve luftarakë veshin kostumet e tyre dhe nxitojnë drejt aeroplanëve të tyre. Kjo mund të shihet në një bazë ajrore në Lituani, dhe diçka e ngjashme ndodhi të mërkurën në mbrëmjenë Poloni, kur gati 20 dronë pushtuan papritur hapësirën ajrore polake.
Deeskalimi nuk funksionoi me dronët rusë
Kur një objekt fluturues i paautorizuar depërton në hapësirën ajrore, zakonisht bëhet një përpjekje për të deeskaluar situatën dhe për të bindur pilotët të kthehen prapa. Në rastin e dronëve rusë, kjo nuk funksionoi: për herë të parë, u rrëzuan tre objekte fluturuese. Siç e shpjegoi më vonë Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ky ishte një veprim i përbashkët i NATO-s. Përveç avionëve luftarakë polakë, morën pjesë edhe avionë luftarakë holandezë dhe italianë.
NATO ofron rregullisht vizita në bazat e përbashkëta, gjithashtu për të demonstruar bashkëpunimin e aleancës. Meqenëse Shtetet Baltike, për shembull, nuk kanë mbrojtjen e tyre ajrore, shtetet e tjera të NATO-s janë përgjegjëse për mbrojtjen e hapësirës ajrore me radhë. Pesë Eurofighter gjermanë ishin gjithashtu në detyrë në Poloni për të reaguar menjëherë në rast alarmi. Ata njihen si “policia e hapësirës ajrore”.
NATO ka zgjeruar praninë e saj që nga lufta në Ukrainë
Që nga sulmi ndaj Ukrainës, NATO ka zgjeruar shumë praninë e saj në kufirin lindor. Trupat luftarake ndërkombëtare janë të stacionuara në tetë vende dhe stërviten rregullisht për emergjenca. Gjermania po dërgon një brigadë në Lituani. Forca e reagimit të shpejtë të NATO-s, e cila duhet të jetë gati të veprojë brenda dy deri në shtatë ditësh, është zhvendosur në Rumani.
Vitin e kaluar, 90.000 trupa të NATO-s morën pjesë në ushtrime për të praktikuar se çfarë do të ndodhte nëse një anëtar i NATO-s sulmohej nga Rusia. Kush u vjen në ndihmë i pari? Nga vijnë furnizimet? Shtetet e Bashkuara të Amerikës luajnë një rol vendimtar në këtë drejtim. Ato kanë gati 80.000 trupa të stacionuara në Evropë.
Polonia iu referua Nenit 4
Por aktivizimi i klauzolës së mbrojtjes reciproke, sipas Nenit 5 të Traktatit të NATO-s nuk ka ndodhur ende. Në fakt, ai është aktivizuar vetëm një herë në historinë e NATO-s: kur aeroplanët u përplasën në Qendrën Botërore të Tregtisë më 11 shtator 2001.
Polonia aktivizoi Nenin 4 të Traktatit pasi dronët rusë hynë në hapësirën e saj ajrore. Sipas këtij neni, një vend që ndihet i kërcënuar mund të shkaktojë procesin e konsultimit. Kjo është ajo që ndodhi, dhe pas konsultimeve me 32 përfaqësuesit e NATO-s, Rutte ishte i qartë: “Një gjë është e qartë: ky incident nuk është një rast i izoluar. Komandanti ynë i Përgjithshëm do të vazhdojë të sigurojë frenim përgjatë gjithë kufirit lindor. Aleatët janë të vendosur të mbrojnë çdo centimetër të territorit të NATO-s.”
Rutte dhe Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen u kanë bërë thirrje anëtarëve të NATO-s që të rrisin më tej shpenzimet e mbrojtjes. Polonia është një shembull i mirë në këtë drejtim: ky tashmë shpenzon 4.5% të fuqisë së tij ekonomike për mbrojtje, më shumë se çdo vend tjetër i NATO-s./DW
