“Sa gjini kanë shqiptarët?”, kjo ishte tema e emisionit Quo Vadis e moderatores Pranvera Borakaj këtë të martë në Vizion Plus.
Të ftuara në studio dy nga hartueset e ligjit për barazinë gjinore të vitit 2008-të ish-deputetja Lajla Përnaska dhe aktivistja Jeta Katro, komentuan nismën e fundit për të dërguar në Kuvend një projektligj për ndrysime në ligjin për barazinë gjinore, ku të ketë më shumë se dy gjini.
Pjesë nga biseda:
Borakaj: Çfarë diference ka nga ligji që ju keni haruar në vitin 2008-të tema të që është prezantuar aktualisht?
Përnaska: Fatkeqësisht këtu ekziston kjo mendësia e mohimit dhe kush vjen në pushtet tenton të fshijë historinë, ose janë të papërgatitur dhe të kuptojnë çfarë është rrjedha dhe historia e këtij procesi. Ne jemi bashkëautorë të ligjit për barazinë gjinore në 2004-ën. Në emër të historisë civile ju propozua parlamentit dhe u hoq kuota, ishte themeli i parë në të gjithë procesin legjislativ për barazinë gjinore. Në 2008-ën u bë një ligj më gjithpërfshirës. U fut në ligj 30% e grave në Kuvend. Ky ligj është në fuqi, ka pësuar disa ndryshime në 2018-ën duke shtuar spektrin e mosdiskriminimit, ku është favorizuar kategori të caktuara të shoqërisë sonë. Ky është kuadri jonë ligjor. Përpos kësaj në 2010-ën kemi kaluar ligjin kundër diskiminimit, ku për herë të parë kemi një ligj kundër diskriminimit.
Borakaj: Pra një transgjinor mund të jetë pjesë e politikës?
Përnaska: Nuk ka asnjë pengesë. Në këtë aspekt edhe në raport me këto pretendime, BE, KE dhe gjithë këto konventa janë tejet të plotësuara.
Katro: Ligji ka një proces kur hartohet, jo hajde se e ka bota, e rekomandon BE, apo OKB. Ne i zbatojmë ato, ka një proces që nis me përcaktikmin e tematikës. Nëse ne përcaktuam 30% të kutoave. Ne dërguam edhe një pyetësor në të gjtihë Shqipërinë për të patur një pozicion publik për të parë se si mendonin. Ne i kemi çuar të gjithë dokumentacioin në parlament. Ne kemi bërë një lobim të madh me forcat politike, me të gjitha forumet e grave por dhe me pjesë të tjera të shoqërisë civile.
Borakaj: Po komunitete fetare?
Përnaska: Kemi patur një pjesë të mrië të trye në tavolinat tona. Nuk kishin prononcim të plotë. Ishte një kompleksitet për barzinë gjinore.
Borakaj: Çfarë ndryshon sot ky propozim?
Përnaska: Unë kam rezervat e mia për shkak jo se kjo nuk ka lidhje me të drejtat e njeriut, por mendoj se nuk është në kohën e duhur. E para asnjë ligj që ka të bëjë me transgjinorët nuk është i ëprfshirë në barazinë gjinore. Ligji për barazinë gjinore njeh barazinë e mundësive mes burrit dhe gruas. Në nivel global, apo rajonal nuk njihen ligje specifike. Këto probleme janë futur brenda kuadrit të formave më të ndryshme. Mendoj se kjo prezanton vështirësinë. Janë ligje që prodhojnë antiligje për barazinë gjinore. Jam shumë i bindur se respektimi i konventa për barazinë ka marrë vednikmin që këto gjëra të kthehen në ligje, por kjo do kohën e duhur.
