Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë të hënën se marrëveshja me Iranin do të jetë ose një “marrëveshje e madhe për të gjithë” ose “nuk do të ketë fare marrëveshje”, ndërkohë që Teherani paralajmëroi se marrëveshja përfundimtare ende nuk është afër.
Por, Trump paralajmëroi se dështimi mund të nënkuptojë rikthim “në fushëbetejë dhe të shtëna, por më të mëdha dhe më të fuqishme se kurrë më parë”.
Trump shkroi në Truth Social se bisedimet me Iranin “po ecin mirë” dhe u bëri thirrje disa vendeve të Lindjes së Mesme dhe vendeve me shumicë myslimane t’i bashkohen Marrëveshjeve të Abrahamit si pjesë zgjidhjes së mosmarrëveshjeve me Teheranin në të ardhmen.
Marrëveshjet e Abrahamit, të ndërmjetësuara fillimisht gjatë administratës së mëparshme të Trumpit në vitin 2020, vendosën marrëdhënie diplomatike midis Izraelit dhe disa shteteve arabe, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahrejnin.
Trump tha se e kishte diskutuar këtë çështjen me liderët e Arabisë Saudite, Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Pakistanit, Turqisë, Egjiptit, Jordanisë dhe Bahrejnit, dhe argumentoi se shumica prej tyre duhet t’u bashkohen “njëkohësisht” marrëveshjeve.
Ai tha se pjesëmarrja duhet të konsiderohet e detyrueshme për vendet që kërkojnë të përfshihen në marrëveshje më të gjerë me Iranin.
Trump gjithashtu pretendoi se liderët rajonalë do të ndiheshin “të nderuar” që në fund edhe Irani t’u bashkohej marrëveshjeve, duke e quajtur marrëveshjen e mundshme “Koalicion të paparë Botëror të”.
Ndërkohë, Irani ka thënë të hënën se Teherani dhe Uashingtoni kanë arritur mirëkuptime për shumë çështje në bisedimet që synojnë përfundimin e luftës që shpërtheu më 28 shkurt, por paralajmëroi se një marrëveshje përfundimtare nuk është afër.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmaeil Baqaei, tha të hënën se negociatorët kanë arritur përfundime për shumë nga çështjet në diskutim, por askush nuk mund të pretendojë “se kjo do të thotë se nënshkrimi i marrëveshjes është punë e kryer”.
Baqaei tha se Irani po finalizon një kornizë me 14 pika, e përqendruar kryesisht në përfundimin e konfliktit rajonal, përfshirë luftimet në Liban.
Ai theksoi se programi bërthamor i Iranit – shqetësimi kryesor për Uashingtonin – do të diskutohej vetëm pasi të dyja palët të pajtohen për kornizën më të gjerë.
Marrëveshja e propozuar përfshin dispozita për t’i dhënë fund bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane dhe rregullime që lidhen me Ngushticën e Hormuzit, mbi të cilën Irani ka pasur kontroll de facto që nga fillimi i luftës.
Teherani mohoi se po vendoste tarifa për anijet që përdorin këtë rrugë ujore jetike, duke thënë se pagesat ishin vetëm për “shërbime navigimi” dhe masa të nevojshme “për mbrojtjen e mjedisit”.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, kishte deklaruar më 21 maj se nëse Teherani zbaton një plan për të vendosur tarifa për kalimin nëpër Ngushticën e Hormuzit, arritja e një marrëveshjeje diplomatike midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit do të bëhej e pamundur.
Më herët, zyrtarë të lartë amerikanë thanë se negociatat me Iranin janë rreth “90-95%” të përfunduara dhe se marrëveshja e re pritet të jetë ndryshe nga ajo e arritur gjatë kohës së presidentit Barack Obama, nga e cila Trump u tërhoq gjatë mandatit të tij të parë.
Përparimi më i madh në negociata duket se lidhet me rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit, të cilat, prej kohësh, janë pengesë kryesore në bisedime.
Sipas një zyrtari të lartë të administratës Trump, Teherani ka rënë dakord “në parim” që të heqë dorë nga rezervat e uraniumit pranë nivelit për armë bërthamore, megjithëse ende janë duke u negociuar mënyrat e zbatimit dhe verifikimit.
Aktualisht, Irani posedon mbi 440 kilogramë uranium të pasuruar në 60 për qind, sipas Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Bërthamore – një nivel shumë përtej nevojave civile dhe vetëm një hap teknik larg nivelit për armë bërthamore./REL
