Një nga serialet televizive më të ndjekura vitin e kaluar, “Lot në Detin e Zi” ka nisur transmetimet e tij nga 16 Shtatori ne Vizion Plus. Seriali ka shërbyer për të rritur ndërgjegjësimin për dhunën në familje dhe për t’u dhënë fund disa roleve dhe sjelljeve të ndërtuara në shoqëri.
Autori dhe poeti turk Jahja Kemal dikur i përkufizoi turqit si njerëz që lexojnë Mesnevi-n dhe hanë pilaf. Që nga data e deklaratës së tij vendimtare, zakonet tona të kuzhinës nuk kanë ndryshuar shumë, por ajo që lexojmë (ose ndërsa koha kalon, shikojmë/ndjekim) ka ndryshuar në mënyrë drastike. Rituali i leximit të Mesnevi-t dhe klasikëve të tjerë me zë të lartë, netëve të gjata të dimrit mund të ketë humbur, por ndërsa zakonet priren të ndryshojnë formë, më shumë sesa të zbehe, ndjekja e serialeve televizive ka zënë vendin e saj në to. Turqit që shkojnë në shtrat menjëherë pas namazit të mbrëmjes nuk ekzistojnë më; tani ata duan të qëndrojnë zgjuar deri vonë dhe të shikojnë shfaqjet e tyre të preferuara me familjen. Emisionet televizive turke zakonisht zgjasin të paktën dy deri në tre orë, që do të thotë një natë e tërë argëtimi të lehtë për familjet turke dhe një rrugëdalje për kanalet televizive, pasi nuk kanë nevojë të ofrojnë më shumë se një shfaqje për natë. Sidoqoftë, ato nuk janë thjesht argëtim. Për pjesën më të madhe të intelektualëve, kanë një ndikim të madh te njerëzit, gjë që kërkon kujdes kur duhet të bëjmë një serial televiziv – të paktën në parim.
Nuk do të ishte ekzagjerim të pretendonim se serialet televizive turke zakonisht nuk kujdesen të bëjnë përpjekje të tilla; sidoqoftë, “Lot në Detin e Zi”, duke trajtuar temën e frikshme të dhunës në familje, qëndron mbi serialet e tjera, jo vetëm pse synon të vendosë personazhe shembullore dhe modele të sjelljes për situata të vështira, por edhe për guximin dhe vendosmërinë e tij për t’u kapur me probleme sociale dhe kulturore. Ky serial televiziv e ka gjithçka me bollëk: brutalitetin e dhunës në familje, pafajësinë e ëmbël të romancës në lulëzim, lidhjet e forta familjare, faktorin e komedisë dhe zhvillimin e qëndrueshëm të personazheve dhe një thellësi dhe qëllim shumëplanësh për të ndërgjegjësuar shikuesit për problemet me të cilat gratë ende përballen kur ballafaqohen me dhunë në familje, marrëdhënie dhe martesa me detyrim, rritjen e një fëmije vetëm nën presionin shoqëror etj.
Seriali “Lot në Detin e Zi” kujton gjithashtu shikuesin për epokën e artë të serialeve të vjetra televizive turke, ku çdo personazh kryesor është pak a shumë i pëlqyeshëm, ku lidhjet familjare dhe të bësh gjënë e duhur ka një rëndësi të madhe, ku duke shikuar seriale lindin ndjenja origjinale, të ngrohta dhe komode dhe ku gratë kanë më në fund pavarësi dhe ia dalin me forcat e tyre.
Një aspekt tjetër interesant i këtij seriali është vlerësimi i karakteristikave të popullsisë së Turqisë veriore. Ashtu si Dr. Who i thotë Rozës që shumë planete kanë një Veri, shumë vende kanë një Veri, ku njerëzit priren të jenë më me humor dhe më kokëfortë sesa pjesa tjetër e popullatës, me një theks të adhurueshëm, tërheqës. Kështu është edhe zona e Detit të Zi të Turqisë.
“Lot në Detin e Zi” flet për një grua të re, e cila ka qenë viktimë e llojit më të egër të dhunës në familje dhe që më pas arrin të shpëtojë nga përdhunimet e vazhdueshme dhe dhuna në familje pas 8 vjetësh dhe 22 përpjekjesh. Nefesi, që në turqisht do të thotë “frymë”, është vërtet një frymë e freskët ajri. Bukuria e saj natyrale e godet në zemër teleshikuesin. Abuzuesi i saj, Vedati, kërkon që ajo të bëjë makijazh gjatë gjithë kohës, kryesisht për të mbuluar mavijosjet, dhe, pasi shpëton, ajo pa dyshim nuk pranon të bëjë makijazh, njësoj siç nuk pranon të martohet ligjërisht me Vedatin, duke refuzuar të pastrojë krimet e tij, duke refuzuar, sepse para ligjit është koha e vetme kur ajo vërtet mund t’i thotë “jo” atij, i vetmi vend ku fjala e Vedatit nuk është ligj dhe ku kërkohet pëlqimi i saj. Kjo qasje është jokonvencionale dhe premtuese. Në të thuhet se seriali ka të bëjë me ndjenjat e Nefesit, perceptimin dhe mendimet e saj, nga këndvështrimi i saj.
Kështu, seriali e bën të qartë një gjë që nga fillimi: ajo i trajton çështjet në mënyrën më pak të pritshme. Abuzimi, dhuna në familje, pritshmëria e shoqërisë që gratë të binden, çështja e pëlqimit, ruajtja e marrëdhënieve të shëndetshme pas përdhunimit, çështjet fetare në lidhje me marrëdhëniet, martesën dhe pëlqimin, pastërtia dhe e kaluara e të shtypurve, fanatizmi ndaj grave të pamartuara me fëmijë… Diskutohen të gjitha çështjet që njollosin ndërgjegjen e shoqërisë. Asnjë çështje nuk është shumë delikate për t’u marrë me të; nëse një çështje është e ndjeshme, ajo ndiqet pa hezitim, por me mirësi. Mënyra se si merren skenaristët me djalin e Nefesit, faktin që Jiiti është një fëmijë i lindur nga përdhunimi, është një shembull i mirë i kësaj. “Lot në Detin e Zi” e tregon historinë e tyre pa frikë, me egërsi, pa u tërhequr kurrë, me grushtet gati, duke mos ndalur kurrë së vëni në diskutim gjykimet dhe paragjykimet e shoqërisë.
