Katalonja kërkon prej vitesh me ngulm pavarësinë nga Spanja, por Madridi ka kundërshtuar vazhdimisht një përpjekje të tillë. Gjykata Kushtetuese spanjolle pezulloi ligjin e Parlamentit katalanas që urdhëronte referendumin e 1 tetorit. Kështu që për Spanjën ky referendum nuk është i ligjshëm. Por nga ana tjetër, qeveria e Katalonjës është e bindur se referendumi do ta ndajë nga Spanja, pavarësisht se, sipas një analize të rrjetit televiziv, CNN, pavarësia e rajonit, e cila është njëkohësisht pjesa më e pasur e Spanjës, rrezikon ta zhysë vendin në një nga krizat më të këqija politike.
Rajoni me një popullsi prej 7.5 milionë banorë është pjesë e Spanjës që nga shekulli 16, por politikisht, Katalonja ka identitetin dhe gjuhën e saj, ndryshe nga shumica tjetër spanjolle. Katalonia e ka ruajtur gjithmonë parlamentin e saj, edhe pas rënies përfundimtare pas një sulmi të forcave kastijiane dhe franceze. Katalanasit janë përpjekur të rivendosin parlamentin e tyre edhe pas 3 shekujsh, ndërsa përpjekja e radhës pritet të finalizohet me referendum.
Por çfarë ndodh nëse katalanasit votojnë pro referendumit? Brenda 48 orësh do të shpallet Republika Katalanase dhe do të hyjë në fuqi ligji i përkohshmërisë, që propozon të kalohet nga legaliteti spanjoll në atë katalanas. Pas kësaj, do të mbahen zgjedhje kushtetuese.Ndërsa në rast se përgjigja popullore është “jo” atëherë do të thirren zgjedhje rajonale.
Qeveria spanjolle ka paralajmëruar se nëse katalanasit i thonë po pavarësisë së rajonit, ekonomia në Katalonjë mund të bjerë nga 25 deri në 30 përqind, gjë e cila do të ndikojë edhe në punësim. Rajoni do të ndahet nga Bashkimi Europian, dhe do t’i duhet të nisë procesin e anëtarësimit. Por mund të bëhet anëtare e BE-së nëse të gjitha shtetet anëtare e miratojnë, edhe pse Spanja është e para që do të votojë kundër.
Si një prej rajoneve më të pasura, në Katalonja realizohet një e pesta e rendimentit ekonomik të të gjithë vendit. Ndaj, shkëputja do të sillte më shumë avantazhe ekonomike, pasi një Katalonja e pavarur do të ishte po aq e fortë sa Austria dhe Danimarka. Përkrahësit e pavarësisë nga ana tjetër shprehen se BE-ja do ta pranojë në union për shkak të fuqisë ekonomike të rajonit.
Presidenti i Parlamentit Europian, Antonio Tajani, tha të premten në Samitin e BE-së në Estoni se mosmarrëveshja është problem i Spanjës, dhe se zyrtarët e Bashkimit Europian e kanë përjashtuar mundësinë e ndihmës përmes ndërmjetësimit.
