Joe Biden dhe Donald Trump kanë udhëhequr homazhet për ish-presidentin amerikan dhe fituesin e çmimit Nobel për Paqe, Jimmy Carter, i cili ndërroi jetë në moshën 100-vjeçare.
Carter, i cili jetoi më gjatë se çdo president në histori, vdiq të dielën pasdite në shtëpinë e tij në Plains, Georgia.
Lexo edhe :
Biden e përshkroi kolegun e tij demokrat si “një njeri me parime, besim dhe përulësi”, ndërsa Trump tha se të gjithë amerikanët i detyrohen Carterit një “borxh mirënjohjeje”.
Carter, nga një fermer kikiriku, u bë president në vitin 1977, përpara se të detyrohej të largohej nga Shtëpia e Bardhë pas vetëm një mandati katër-vjeçar, kur Ronald Reagan fitoi në zgjedhjet e ardhshme.
Pasi u largua nga Shtëpia e Bardhë me vlerësime të ulëta, reputacioni i tij u rikthye përmes punës humanitare që i dha atij Çmimin Nobel për Paqe.
“Sot, Amerika dhe bota humbën një udhëheqës të jashtëzakonshëm, burrë shteti dhe humanitar”, thanë presidenti Biden dhe Zonja e Parë Jill Biden në një deklaratë.
“Ai tregoi se ne jemi një komb i madh, sepse ne jemi një popull i mirë, i denjë dhe i nderuar, i guximshëm dhe i dhembshur, i përulur dhe i fortë.”
Biden njoftoi se një ditë zie kombëtare do të mbahej më 9 janar.
Ai gjithashtu urdhëroi që flamujt të qëndrojnë në gjysmështizë në të gjitha ndërtesat publike dhe ushtarake për 30 ditë, një periudhë që përfshin inaugurimin e presidentit të zgjedhur Trump.
Trump postoi në Truth Social: “Sfidat me të cilat u përball Jimmy si president erdhën në një moment kyç për vendin tonë dhe ai bëri gjithçka për të përmirësuar jetën e të gjithë amerikanëve.
“Për këtë, ne të gjithë i detyrohemi atij një borxh mirënjohjeje”.
Udhëheqësit botërorë gjithashtu i bënë homazhe Carter.
Mbreti Charles III tha se “përkushtimi dhe përulësia e tij shërbyen si frymëzim për shumë njerëz, dhe e kujtoi me shumë dashuri vizitën e tij në Mbretërinë e Bashkuar në 1977”.
Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer tha se Carter ishte “i motivuar nga besimi dhe vlerat e tij të forta” dhe se ai “ripërcaktoi post-presidencën me një angazhim të jashtëzakonshëm për drejtësinë sociale dhe të drejtat e njeriut brenda dhe jashtë vendit”.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se Carter “ishte një lider që shërbeu gjatë një kohe kur Ukraina nuk ishte ende e pavarur, megjithatë zemra e tij qëndroi fort me ne në luftën tonë të vazhdueshme për liri”.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se ai kishte qenë një “avokat i palëkundur për të drejtat e më të cenuarve dhe ka luftuar pa u lodhur për paqen”.
Para se të bëhej president në vitin 1977, demokrati Carter ishte guvernator i Gjeorgjisë, një toger në marinën amerikane dhe një fermer.
Presidenca e Carter do të mbahet mend për përpjekjet e tij në trajtimin e problemeve akute ekonomike dhe disa sfidave të politikës së jashtme, duke përfshirë krizën e pengjeve në Iran, e cila përfundoi me vdekjen e tetë amerikanëve.
Megjithatë, pati një triumf të dukshëm të politikës së jashtme në Lindjen e Mesme kur ai ndihmoi në ndërmjetësimin e një marrëveshjeje midis Egjiptit dhe Izraelit, të nënshkruar në Camp David në SHBA në 1978.
Por kjo dukej një kujtim i largët dy vjet më vonë, kur votuesit zgjodhën me shumicë dërrmuese republikanin Ronald Reagan, i cili e kishte portretizuar presidentin si një lider të dobët të paaftë për t’u marrë me inflacionin dhe normat e interesit afër niveleve rekord.
Carter humbi zgjedhjet e vitit 1980, duke fituar vetëm gjashtë shtete të SHBA plus Uashington DC.
Pas largimit nga Shtëpia e Bardhë, ai u bë presidenti i parë dhe i vetëm që u kthye me kohë të plotë në shtëpinë ku jetonte përpara politikës, një shtëpi e përulur, me dy dhoma gjumi si një fermë.
Ai i kaloi vitet e tij të mbetura duke u përpjekur të adresonte problemet globale të pabarazisë dhe sëmundjeve.
Ai themeloi Qendrën Carter në 1982 për të ndjekur vizionin e tij të diplomacisë botërore dhe mori Çmimin Nobel për Paqen në vitin 2002 për përpjekjet e tij me fondacionin për të promovuar të drejtat e njeriut në mbarë botën.
Ai gjithashtu u bashkua me Nelson Mandelën për të themeluar The Elders, një grup liderësh globalë që u angazhuan për të punuar për paqen dhe të drejtat e njeriut.
Carter ka lënë pas katër fëmijët e tij, 11 nipër e mbesa dhe 14 stërnipër.
Gruaja e tij, Rosalynn, me të cilën ai ishte i martuar për 77 vjet, vdiq në nëntor 2023.
