Kohët e fundit, disa hipoteza kanë sugjeruar se shumica e gurëve në veshka mund të formohen nga oksalatet që gjenden te perimet dhe se deri në 80% e tyre vijnë nga ushqime si spinaqi, panxhari, patatet e ëmbla apo bajamet, sipas BBC.
Megjithatë, ky interpretim është pjesërisht i pasaktë sipas literaturës mjekësore.
Çfarë janë realisht gurët në veshka?
Sipas institucioneve mjekësore si Fondacioni Kombëtar i Veshkave (NKF), në Nju Jork dhe Klinikës Universitare “Mayo Clinic”, në Minesota, SHBA, rreth 70–80% e gurëve në veshka janë kalcium-oksalat.
Por, kjo nuk do të thotë që ato shkaktohen drejtpërdrejt nga perimet.
Ato formohen kur kalciumi dhe oksalati lidhen në urinë, jo thjesht nga ushqimi i ngrënë por kur përqendrimi i urinës është i lartë (dehidratim); gjithashtu kur ka çrregullime metabolike ose dietë të pabalancuar.
A janë perimet shkaku?
Jo në mënyrë direkte. Ushqime si spinaqi, bajamet, panxhari, patatet e ëmbla përmbajnë oksalate, por shumica e oksalateve nuk përthithen plotësisht.
Në zorrë ato shpesh lidhen me kalciumin dhe eliminohen pa problem.
Problemi lind vetëm tek personat e ndjeshëm ose në kushte të caktuara metabolike.
Çfarë e rrit rrezikun?
Sipas studimeve të urologjisë dhe nefrologjisë, dehidratimi mbetet shkaku kryesor; konsumi i ulët i ujit; dieta e tepruar me kripë dhe proteinat shtazore; mungesa e kalciumit në ushqim (jo tepricë) dhe problemet e zorrëve që rrisin përthithjen e oksalateve.
Çfarë rekomandohet?
Ekspertët këshillojnë pirje të mjaftueshme të ujit çdo ditë; kalcium të mjaftueshëm përmes ushqimit (jo suplement pa kontroll); dietë të balancuar, jo eliminim të perimeve; reduktim të kripës dhe ushqimeve shumë të përpunuara dhe kontroll mjekësor për personat me histori me gurë në veshka.
Në realitet, gurët në veshka janë një problem kompleks metabolik ku dieta, hidratimi dhe faktorët gjenetikë luajnë rol së bashku.
Perimet që përmbajnë oksalate nuk janë shkaku i vetëm dhe as kryesor i gurëve në veshka dhe në shumicën e rasteve ato janë pjesë e një diete të shëndetshme.
