"Gruaja e hekurt", Angela Merkel flet për Ukrainën dhe Putinin! Këshillat për Trumpin

Ish-kancelarja gjermane, Angela Merkel, dikur cilësohej si gruaja më e fuqishme në botë. Në një intervistë për BBC, Merkel flet për Ukrainën, kërcënimin bërthamor të Vladimir Putin dhe marrëdhënien me Donald Trump.

Angela Merkel udhëhoqi Gjermaninë për 16 vjet. Ajo ishte atje gjatë krizës financiare, krizës së emigrantëve të vitit 2015 dhe, në mënyrë të konsiderueshme, pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2014.

A ishte ajo shumë e butë me Moskën? Shumë e ngadaltë për të ndihmuar Kievin? Nëse ajo nuk do të kishte bllokuar anëtarësimin e Ukrainës në NATO në 2008, a do të kishte një luftë atje tani?

Të hënën, ministrat e mbrojtjes nga Britania e Madhe, Franca, Gjermania, Polonia dhe Italia do të takohen për të diskutuar përkeqësimin e situatës në vijat e frontit të Ukrainës.

Por duke folur për BBC-në në Berlin, zonja Merkel mbron fort kohën e saj në krye të detyrës.

Ajo thotë se beson se lufta në Ukrainë do të kishte filluar më shpejt dhe ka të ngjarë të ishte më e keqe, nëse Kievi do të kishte nisur rrugën drejt anëtarësimit në NATO në 2008.

“Ne do të kishim parë një konflikt ushtarak edhe më herët. Ishte plotësisht e qartë për mua se presidenti Putin nuk do të kishte qëndruar duarkryq dhe të shihte Ukrainën të bashkohej me NATO-n. Dhe në atë kohë, Ukraina si vend me siguri nuk do të ishte aq e përgatitur sa ishte në shkurt 2022.”

Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelensky nuk është dakord.

Ai e përshkruan vendimin e zonjës Merkel për moslejimin e anëtarësimit të Ukrainës në NATO, të mbështetur nga presidenti i atëhershëm francez, Nicolas Sarkozy, si një “llogaritje të gabuar” të qartë që trimëroi Rusinë.

Në një intervistë të rrallë që kur ajo u tërhoq nga politika tre vjet më parë, zonja Merkel shpreh shqetësimin për kërcënimet e ripërtëritura të Vladimir Putin për përdorimin e armëve bërthamore.

Dy liderët u njohën mirë me njëri-tjetrin gjatë dy dekadave.

“Ne duhet të bëjmë gjithçka që është e mundur për të parandaluar përdorimin e armëve bërthamore”, thotë ish-kancelarja gjermane.

“Fatmirësisht, edhe Kina foli për këtë pak kohë më parë. Ne nuk duhet të paralizohemi nga frika, por duhet të pranojmë gjithashtu se Rusia është më e madhja, ose së bashku me SHBA-në, një nga dy fuqitë më të mëdha bërthamore në botë.

“Potenciali është i frikshëm.”

Ajo thotë se bëri gjithçka mundej për të siguruar mjete paqësore të bashkëpunimit me Rusinë.

Në fakt, Putin filloi pushtimin e tij në shkallë të plotë të Ukrainës vetëm disa muaj pasi ajo u largua nga detyra.

Kjo nxiti një rishqyrtim të plotë në Evropë të politikave energjetike, diplomacisë me Rusinë dhe gjithashtu politikave të migracionit që ishin bërë normë në kohën e zonjës Merkel.

Në krye të ekonomisë më të madhe të Evropës, ajo ishte, siç thotë ish-kryeministri italian Matteo Renzi, liderja de-fakto e Evropës, “bosja e Bashkimit Evropian”.

“A ju kujtohet kur [ish-sekretari amerikan i shtetit] Henry Kissinger thoshte “cili është numri i telefonit të Evropës?”, thotë ai.

“Përgjigja ime ishte: qartë, numri i celularit të Angela Merkelit”.

Nën zonjën Merkel, Gjermania dhe industritë e saj të mëdha të uritura për energji u bënë të varura nga Moska. Gjermania ndërtoi dy tubacione gazi të lidhura drejtpërdrejt me Rusinë.

Presidenti Zelensky e përshkroi atë gaz të lirë si një mjet gjeopolitik të Kremlinit.

Zonja Merkel i thotë BBC-së se ajo kishte dy motive me tubacionet: interesat e biznesit gjerman, por edhe ruajtjen e lidhjeve paqësore me Rusinë.

Anëtarët e BE-së dhe NATO-s në Evropën Lindore nuk u pajtuan fuqishëm me të.

Zonja Merkel këmbëngul se u përpoq të frenonte sulmet ruse ndaj Ukrainës duke përdorur diplomaci dhe negociata, të cilat, pranon ajo, përfundimisht dështuan.

Dhe industria gjermane është goditur në mënyrë disproporcionale nga sanksionet ndaj energjisë ruse.

I detyruar të kërkojë furnizues të tjerë, vendi tani po blen LNG të shtrenjtë. Bizneset thonë se janë të gjymtuar nga kostot.

Një epokë e re në marrëdhëniet e Evropës me Rusinë filloi “me keqardhje” pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, thotë zonja Merkel.

Kriza e migracionit e vitit 2015, kur ajo hapi dyert e Gjermanisë për mbi një milion azilkërkues, ishte ndoshta momenti përcaktues i kohës së saj në detyrë.

Nga disa urrehej, nga të tjerët u përshëndet.

Presidenti amerikan Barack Obama e vlerësoi atë si një udhëheqëse të guximshme dhe morale.

Por kritikët e fajësuan atë se i dha jetë partisë së atëhershme të ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD).

Tani ajo po zë vendin e dytë në sondazhet e opinionit publik gjerman, përpara zgjedhjeve të përgjithshme të parakohshme në fillim të vitit të ardhshëm.

Angela Merkel pranon se AfD ka bërë fitime të mëdha, por ajo nuk kërkon falje për vendimet e saj politike.

Sa i përket sugjerimeve se politikat e saj të vitit 2015 ndihmuan në nxitjen e partive kundër imigracionit dhe të së djathtës ekstreme edhe gjetkë, duke përfshirë Holandën, Poloninë dhe Francën, pasi u përpoq të vendoste kuota emigrantësh nëpër vendet e BE-së, zonja Merkel thotë se ajo nuk mund të mbajë përgjegjësi për gjithë Evropën.

Mënyra e vetme për të luftuar të djathtën ekstreme është ndalimi i migracionit të paligjshëm, thotë ajo.

Ajo u bën thirrje liderëve të Evropës që të investojnë më shumë në vendet afrikane për të përmirësuar standardet e jetesës atje, kështu që më pak njerëz do të tundohen të largohen nga shtëpitë e tyre.

Por me ekonomitë e Evropës të ngadalta dhe votuesit të shqetësuar për koston e jetesës, qeveritë thonë se ka pak para për të kursyer.

Angela Merkel dukej se e vendosi vendin e saj dhe interesat e saj ekonomike në vend të parë kur bëhej fjalë për blerjen e energjisë ruse ose gjatë krizës së eurozonës.

Ajo tani akuzohet se thjesht “menaxhoi” krizat e njëpasnjëshme dhe dështoi për të bërë reforma të gjera, ndoshta të dhimbshme për të mbrojtur vendin e saj dhe BE-në.

Gjermania tani etiketohet nga disa si “i sëmuri i Evropës”.

Nën Angela Merkelin, Gjermania jo vetëm që u bë e varur nga Rusia për energjinë, por edhe nga Kina dhe SHBA për tregtinë. Këto vendime nuk i kanë qëndruar provës së kohës.

Donald Trump kërcënon se do të ndëshkojë tarifat për importet kur të kthehet në Shtëpinë e Bardhë në janar.

Zonja Merkel ka disa mendime për liderët nervozë të Evropës të përballur me Trump.

Mandati i tij i parë në detyrë u shënua nga zemërimi ndaj Evropës, veçanërisht Gjermanisë, për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes dhe deficitet tregtare. Këto grindje me Evropën nuk kanë ndryshuar.

Cilat janë këshillat e Merkelit për trajtimin e tij?

“Është vërtet e rëndësishme të dini se cilat janë prioritetet tuaja, t’i paraqisni ato qartë dhe të mos keni frikë, sepse Donald Trump mund të jetë shumë i hapur,” thotë ajo.

“Ai shprehet shumë qartë. Dhe nëse e bëni këtë, ka njëfarë respekti të ndërsjellë. Gjithsesi, kjo ishte përvoja ime.”

Por liderët e Evropës që përballen me SHBA-në, Kinën dhe Rusinë, janë të frikësuar, ndoshta më shumë se në kohën e Angela Merkelit.

Ekonomitë janë të ngadalta, votuesit të pakënaqur, politika tradicionale nën presionin e ekstremit të djathtë dhe të ekstremit të majtë.

Kina dhe Rusia janë më pozitive, Perëndimi më i dobët në skenën botërore.

Luftërat digjen në Lindjen e Mesme dhe në Evropë, me Donald Trump që duket më pak i interesuar për të forcuar sigurinë evropiane.

Ndoshta kjo është arsyeja pse Angela Merkel thotë se këto ditë, kur liderët botërorë që ajo njeh mirë e thërrasin për këshilla, ajo përgjigjet me kënaqësi.

Por kur e pyesin nëse i mungon gjithë ai pushtet dhe politika, përgjigjja e saj e shpejtë është: “Jo, aspak”.