Me debatin rreth sigurisë në Arktik si sfond, NATO nisi misionin e saj “Arctic Sentry” të mërkurën. Misioni do të përdorë “forcën e NATO-s” për të siguruar “që Arktiku dhe Veriu të mbeten të sigurt”, shpjegoi komandanti i përgjithshëm i forcave të NATO-s në Evropë, gjenerali amerikan Alexus Grynkewich. Objektivi është të sigurohet një nga zonat më të rëndësishme strategjike dhe klimatikisht më të vështira në botë, shpjegoi gjenerali amerikan.
“Arctic Sentry” drejtohet nga selia operacionale e NATO-s në Norfolk, në shtetin amerikan të Virxhinias. Ai është përgjegjës për rajonin e Atlantikut, si dhe për Arktikun, Groenlandën, Islandën, Norvegjinë dhe Britaninë e Madhe, ndër të tjera, dhe tani është gjithashtu përgjegjës për koordinimin me Danimarkën, Suedinë dhe Finlandën.
Reagimi ndaj mosmarrëveshjes së Groenlandës me Trumpin
Misioni fokusohet në mbikëqyrjen më të mirë të Groenlandës dhe frikësim më të madh ndaj Rusisë dhe Kinës. Rritja e pranisë së aleancës në veriun e largët u sugjerua nga Britania e Madhe, ndër të tjera, për të zbutur mosmarrëveshjen mbi Groenlandën. Në këtë mosmarrëveshje, presidenti amerikan Donald Trump është përpjekur të imponojë shitjen e ishullit të madh Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Ai i justifikoi veprimet e tij me thëniet se ndryshe territori që i përket Danimarkës nuk do të mbrohej mjaftueshëm nga Rusia dhe Kina. Groenlanda është 80% e mbuluar me akull ka më pak se 57.000 banorë.
SHBA mund të ketë më shumë fuqi në Groenlandë
Pas një takimi me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, Trumpi njoftoi së fundmi se ishte hartuar një kornizë për një marrëveshje të ardhshme për Groenlandën dhe të gjithë rajonin e Arktikut. Kjo planifikon të garantojë sigurinë në veriun e largët përmes veprimeve të përbashkëta nga aleatët, në veçanti shtatë shtetet arktike të NATO-s: Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Danimarka, Norvegjia, Suedia, Finlanda dhe Islanda.
Qarqet e NATO-s bëjnë të ditur gjithashtu se Shtetet e Bashkuara mund të zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në Groenlandë dhe ndoshta t’u jepet e drejta për të bashkëvendosur për disa investime në ishullin e pasur me burime.
Ambiciet gjeopolitike të Moskës në Arktik
Brenda aleancës theksohet se Veriu i Largët luan një rol kyç si një portë për në Atlantikun e Veriut. Rrugët qendrore të tregtisë, transportit dhe komunikimit midis Amerikës së Veriut dhe Evropës kalojnë nëpër rajon, të cilat konsiderohen të pambrojtura strategjikisht dhe për këtë arsye kërkojnë mbrojtje të veçantë.
Në të njëjtën kohë, Kremlini e konsideron Arktikun qendror për strategjinë e tij të fuqisë së madhe dhe nuk tregon shenja të reduktimit të aktiviteteve të tij ushtarake apo ekonomike atje. Përkundrazi, Rusia ka zgjeruar ndjeshëm praninë e saj, ka krijuar një komandë të re në Arktik dhe ka vënë përsëri në funksionim bazat ushtarake ish-sovjetike, duke përfshirë pistat ajrore dhe portet e ujërave të thella.
Pas presionit nga SHBA: Danimarka zgjeron shërbimin ushtarak
Aleanca është gjithashtu e shqetësuar për përfshirjen në rritje të Kinës në veriun e largët. Pekini po përpiqet të aksesojë burimet e energjisë, lëndët e para thelbësore dhe rrugët detare dhe të komunikimit me rëndësi strategjike.
Ndërkohë, Britania e Madhe ka njoftuar se do të dyfishojë numrin e trupave të vendosura në Norvegji nga 1000 në 2000 brenda tre viteve. Kjo synon gjithashtu të kontribuojë në parandalimin në rajon. “Nevojat për mbrojtje po rriten dhe Rusia përfaqëson kërcënimin më të madh për Arktikun dhe Veriun e Largët që kemi parë që nga Lufta e Ftohtë”, shpjegoi ministri i Mbrojtjes John Healey.
NATO, e tronditur nga konflikti i Groenlandës
NATO kishte nisur një mision të ngjashëm shtatorin e kaluar në përgjigje të shkeljeve të hapësirës ajrore nga luftëtarët kamikaze rusë dhe dronët. Misioni «Eastern Sentry» përfshiu mobilizimin e aftësive shtesë të mbikqyrjes dhe mbrojtjes ajrore. Në atë kohë, Gjermania vendosi avionë luftarakë Eurofighter në bazën ajrore ushtarake polake Malbork.
Konflikti i Groenlandës ka qenë një çështje shumë delikate për NATO-n prej muajsh. Nga njëra anë, besueshmëria e aleancës është në rrezik nëse një anëtar i shquar kërcënon të ushtrojë presion ekonomik ose ushtarak, nëse është e nevojshme për të përfshirë territoret e një vendi tjetër të NATO-s.
Nga ana tjetër, një tërheqje e mundshme e SHBA nga aleanca konsiderohet një skenar horror strategjik, pasi aftësia parandaluese e NATO-s bazohet kryesisht në arsenalin bërthamor të SHBA dhe fuqinë e forcave të armatosura të SHBA-së./dw
