Një ditë para përurimit të një memoriali kushtuar Luftës së Dytë Botërore në qytetin siberian të Kabarovskut, më 4 shtator, Konsullata e Përgjithshme e Japonisë kërkoi urgjentisht që monumenti të ndryshohej.
Monumenti 15 metra i lartë, i cili përkujton fitoren sovjetike ndaj Japonisë, paraqet shkatërrimin e një shtylle kufitare prej graniti nga goditja e kondakut të pushkës së një ushtari sovjetik. Në pjesën e thyer të shtyllës është vendosur një stemë e çarë perandorake e Japonisë.
Emblema në formën e lules së krizantemës u përdor gjatë Luftës së Dytë Botërore nga forcat japoneze aleate të Gjermanisë naziste, por ajo mbetet de facto simbol i Japonisë, në mungesë të një steme zyrtare shtetërore. Sot, simboli i lules me 16 petale përdoret nga perandori japonez dhe figuron në pasaportat e vendit.
Përgjigjja ndaj kërkesës së Japonisë për heqjen e simbolit para përurimit të monumentit ishte e shpejtë dhe e prerë.
“Për mendimin tim, kjo kërkesë është jashtëzakonisht e papërshtatshme”, tha po atë ditë Nikolai Ovsienko, një figurë e lartë e Shoqatës Historike Ushtarake të Rusisë. “Krizantema nuk është vetëm simbol i familjes perandorake të Japonisë, por edhe simbol i militarizmit përgjegjës për krime të tmerrshme”, tha ai.
Shoqata historike e krijoi monumentin së bashku me qeverinë rajonale të Kabarovskut.
Pas përurimit të monumentit më 4 shtator, Ministria e Jashtme e Japonisë lëshoi një deklaratë jashtëzakonisht të drejtpërdrejtë, në të cilën kërkoi heqjen e të gjithë monumentit, duke e cilësuar atë “jashtëzakonisht për të ardhur keq”.
Kryeministrja japoneze, Sanae Takaichi, është zotuar se do të “vazhdojë të kërkojë fuqimisht heqjen e tij”.
Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme të Rusisë, Maria Zakharova, i përqeshi thirrjet e Japonisë për heqjen e monumentit.
“E vetmja gjë që mbetet është të kërkohet që era të ndalojë së fryri dhe dielli të ndalojë së ndriçuari”, tha ajo duke iu përgjigjur kërkesës.
“Toka jonë u mbrojt nga paraardhësit tanë; historia jonë bazohet në fakte; kujtesa jonë është përjetësuar në këtë monument”, shtoi ajo.
Në Japoni, përurimi i monumentit është parë si një mesazh i qëllimshëm ndaj Tokios, që vjen vetëm disa javë pasi presidenti rus, Vladimir Putin, i vizitoi Ishujt Kuril në gusht. Në Japoni, këta ishuj njihen si Territoret Veriore, por ata u pushtuan nga Bashkimi Sovjetik në ditët e fundit të Luftës së Dytë Botërore.
Vizita e Putinit në këta ishuj në gusht ishte e para e një lideri rus dhe shkaktoi një reagim të zemëruar nga Tokio. Marrëdhëniet mes dy vendeve u përkeqësuan ndjeshëm pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
Për shkak të mosmarrëveshjes mbi pronësinë e Ishujve Kuril, Moska dhe Tokio nuk kanë nënshkruar kurrë ndonjë traktat formal paqeje për t’i dhënë fund armiqësive të Luftës së Dytë Botërore.
Shtylla kufitare e paraqitur në monumentin e Kabarovskut bazohet në shënuesit kufitarë prej graniti që ndanin ishullin Sahalin, në Lindjen e Largët të Rusisë së sotme, mes kontrollit japonez dhe atij rus.
Ishulli u nda mes Moskës dhe Tokios si pjesë e një traktati paqeje pas luftës së viteve 1904–1905 mes dy vendeve./rel
