Déjà vu nuk është një parashikim, nuk tregon të ardhmen dhe nuk ka lidhje me jetët e kaluara. Është thjesht truri juaj që i jep një ndjesi njohjeje një situate që nuk e keni përjetuar më parë.
Ju ndodh, për shembull, që jeni duke biseduar me dikë, apo duke bërë diçka, dhe papritmas ndieni: “Prit… kam qenë këtu më parë?” Nuk është nostalgji dhe nuk është kujtim i saktë; është më shumë si një mashtrim i shkurtër i mendjes tuaj.
Shkencëtarët thonë se kjo ndodh kur truri bën një gabim të vogël gjatë përpunimit të përvojave tuaja. Normalisht, truri ka dy “rrugë” që funksionojnë paralelisht: njohjen dhe rikujtimin. Njohja është ndjesia që diçka ju duket e përjetuar, ndërsa rikujtimi sjell detajet që e shpjegojnë pse. Déjà vu ndodh kur ndjesia e njohjes ndizet, por truri nuk nxjerr dot arsyen pse ju duket e njohur. Kjo ju lë me atë ndjesinë e çuditshme pa shpjegim.
Rreth 60% e njerëzve përjetojnë déjà vu të paktën një herë në jetë, dhe zakonisht bëhet më e rrallë me moshën. Stresi, lodhja dhe mungesa e gjumit e bëjnë më të mundshme. Edhe pse zakonisht është e padëmshme dhe kalon shpejt, në raste të rralla déjà vu mund të shoqërohet me simptoma të tjera neurologjike dhe duhet të kontrollohet nga mjeku.
Ka gjithashtu ide shpirtërore që njerëzit i japin déjà vu-së, duke thënë se është intuitë, një paralajmërim nga e ardhmja, apo kujtim nga një jetë e kaluar. Nuk ka prova shkencore për këto interpretime, por ndjenja është kaq e fuqishme sa duket si një zbulim i menjëhershëm.
Sigmund Freud, “babai i psikoanalizës”, mendonte se déjà vu është rezultat i një fantazie të pavetëdijshme që del në sipërfaqe. Ne nuk mund ta përpunojmë përmbajtjen e këtyre fantazive me mendjen tonë logjike, por ndjenja e njohjes arrin të hyjë në vetëdije.
Pra, kur të ndjeni déjà vu, mos u shqetësoni: truri juaj thjesht ka bërë një gabim të vogël dhe ju ka dhënë një ndjesi “të njohur” që nuk ka shpjegim. Nuk është parashikim, nuk është shenjë mistike dhe nuk ju tregon të ardhmen.
