Nga Pranvera Borakaj
Për herë të parë gjatë kësaj dekade, dy nga projekteve më të rëndësishme për financat e shqiptarëve në 2024, projektbuxheti dhe paketa fiskale u miratuan në vetëm 7 minuta, pa asnjë diskutim, analizë apo opinion kundër .
Çdo seancë, e cila duhet të ishte maratonë diskutimesh për fatin tonë ekonomik vitin tjetër, mbyllej në pak minuta për shkak të protestës me flakadanë të opozitës brenda sallës, ndërsa diskutimet në komisione, si në raste emergjencash kombëtare, nga mazhoranca u kthen online, duke vështirësuar jo pak komunikimin. Kështu që ashtu siç e kanë zakon për gjera të rëndësishme edhe pse shoë duket konfliktual, në thelb kahët politikë ja bëjnë qokën njëra-tjetrës, duke mos e lodhur as me analiza e as me diskutime. Mjaftojnë pak sjellje si çunash të prapë nga opozita, në kërkim të të drejtës së tyre sigurisht, për t’ia lehtësuar mjaftueshëm mazhorancës kalimin e buxhetit. Po çfarë e pret ekonominë vitin tjetër?
Ky buxhet do të jetë plot 30 mld lekë më shumë se vjet ose e thënë ndryshe buxheti më i madh ndonjëherë. A përfiton çdo qytetar nga kjo rritje buxheti? Sigurisht që jo… diferenca përkon ekzaktësisht me rritjen e pagave në administrate nga gjysma e dytë e 2024 dhe rritjen e interesit të borxhit publik, gati 10 mld. Pra, për qytetarët e thjeshtë (që nuk punojnë në administrate) buxheti 2024 nuk sjell asnjë përfitim krahasuar me vjet, pavarësisht rritjes. Kjo në kohën ku çdo muaj që kalon, jetesa e shqiptarëve bëhet akoma dhe më e shtrenjtë.
Krahasuar me një vit më parë ushqimet janë shtrenjtuar me 10% , mes të cilave, mishin 10.7% më shumë se vjet, bulmetin 15% më shumë, perimet plot 17% me shumë, e me radhë plot e plot produkte e shërbime të tjera, të cilat vazhduan të kriposeshin në çmime, pavarësisht kolapsit të euros, për të mos folur për saktësinë e këtyre shifrave të INSTAT, të cilat për hir të së vërtetës duken shumë larg realitetit. Kjo rritje çmimesh që varfëroi qytetarët e thjeshtë pasuroi qeverinë shqiptare, e cila po vetë projekton të mbledhë rreth 200 milionë euro më shumë këtë vit nga taksat e tatimet e secilit prej nesh, krahasuar me planifikimin fillestar. Pra 200 milionë euro më shumë në thesin e madh të buxhetit të miratuar me forcën e kartonit dhe jo me atë të argumentit.
E ndërsa çmimet rriten ndjeshëm, një qytetari i cili nuk punon në administratë, jetesa në 2024 vetëm i vështirësohet. Ajo që të bie në sy në projekt buxhetin është se ai është gati gati identik në germa me atë të vitit paraardhës. Qartazi është punuar mbi të njëjtin dokument për disa sektorë, si shëndetësia, kultura, mbrojtja bujqësia. Nuk ka asnjë ndryshim në prioritete, ndërsa te sigurimet shoqërore synimet ngelen po ato që ishin vjet. Madje nëse e analizon me metodat e identifikimit të plagjiaturës rezulton se relacioni i projekt buxhetit këtë vit është 99.9% i ngjashëm me atë të vjetshmin.
Po ku do të investohet në 2024?
Pjesa e madhe e tortës shkon të pensionet ose e thënë ndryshe mbrojtja sociale, pasuar nga shëndetësia dhe pagesat stratosferike për koncesionet, plot 12 të tilla, dhe pse për gjysmën e tyre sot që flasim SPAK ka konstatuar abuzime e shumë zyrtarë të lartë janë pas hekurave, qytetarët shqiptarë do vazhdojnë ta paguajnë jo pak këtë shëndetësinë që në fushata elektorale propagandohej si falas.
Edhe pse me detyrat e NATO-s jemi në rregull.
Duke kapur 2% në arsim vazhdojmë të ngelim në klasë, pasi edhe këtë vit jemi larg 5% të premtuar dhe pse çdo rezultat i fundit flet për regres, klasa politike ose s’do, ose përpiqet mos ta shikojë alarmin që rrezikohet nga padija.
Ndërsa futemi në vitin e 5 pas tërmetit e deri tani janë investuar 730 milion euro, edhe 2024 ka shtrirë dorën në thesin e madh të parave publike për procesin e rindërtimit.
Një tjetër zë i rëndësishëm në buxhet janë paratë që ne harxhojmë për gjyqet që kemi për shkak të vendimeve arbitrare. 194 milion euro është totali, ku 173 janë detyrime arbitrazhi dhe 21milionë euro për vendimet e gjykatës së të drejtave të njeriut, duke mos përfshirë këtu faturat e tmerrshme që ne si qytetarë paguajmë për largimet pa të drejte nga puna në administratën shtetërore.
E përmbledhur me dy fjali. Buxheti i 2024 është një kopjim i shëmtuar i buxhetit 2023, ku edhe për një vit tjetër qeveria do të “kujdeset” që peshkaqenët e parave publike të zhysin akoma më shumë kthetrat në xhepat e secilit prej nesh dhe ku klasa e mesme do të bëhet e varfër dhe ajo e varfër do të bëhet “e mjerë”. Ajo që na ngelet të shpresojmë është të kemi një tjetër vit elektoral ashtu siç paralajmërohet. Se në këtë derexhe që është opozita, gjithçka mund të prodhojnë zgjedhjet është një fature jo e vogël financiare.
